Tüketici Neye Dava Açabilir? (2025 Güncel Rehber)

Tüketici hakları, günlük hayatta aldığımız mal ve hizmetlerde karşılaşabileceğimiz sorunlara karşı bizleri koruyan yasal güvencelerdir. Tüketici hukuku, bir ürünü veya hizmeti kişisel ihtiyacı için satın alan bireylerin (ticari veya mesleki amaç gütmeyen alıcıların) haklarını düzenleyen özel bir hukuk alanıdır. Türkiye’de tüketicilerin hakları, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun başta olmak üzere çeşitli yönetmeliklerle güvence altına alınmıştır.

Bu yazıda, tüketici hukuku ve temel tüketici haklarının neler olduğuna değinecek; hangi durumlarda tüketicilerin dava açabileceğini örneklerle açıklayacağız. Ayrıca, tüketici mahkemelerine ve tüketici hakem heyetlerine başvuru süreçlerini, dava açma prosedürlerini, 2025 yılı itibariyle güncellenen önemli yasal düzenlemeleri ve bir tüketici olarak haklarınızı korumak için nelere dikkat edebileceğinizi ele alacağız.

Tüketici Hukuku Nedir ve Tüketici Hakları Nelerdir?

Tüketici hukuku, tüketici ile satıcı/hizmet sağlayıcı arasındaki işlemleri düzenleyen ve tüketiciyi korumayı amaçlayan kurallar bütünüdür. Bu hukuk dalı; satış, hizmet, abonelik, bankacılık, sigorta gibi tüketici işlemi sayılan her türlü sözleşmeden doğan ilişkilerde uygulanır.

Türkiye’de tüketici hukukunun temelini oluşturan 6502 sayılı kanun, tüketiciye geniş haklar tanımıştır. Tüketici hakları denildiğinde başlıca şu ilkeler ve güvenceler akla gelir:

• Güvenlik ve Kalite Hakkı: Tüketiciler, güvenli ve mevzuata uygun mal/hizmet alma hakkına sahiptir. Satıcı veya sağlayıcı, malın/hizmetin ayıpsız (kusursuz) olduğunu sağlamakla yükümlüdür.
• Bilgi Edinme Hakkı: Tüketici alacağı ürüne veya hizmete dair doğru ve eksiksiz bilgi alma hakkına sahiptir. Yanıltıcı reklam ve eksik bilgilendirme yasaktır.
• Sözleşme Özgürlüğü ve Adil Şartlar: Haksız şartlar (tüketicinin aleyhine, dürüstlük kuralına aykırı maddeler) geçersiz sayılır.
• Ayıplı Mal/Hizmet Karşısında Seçimlik Haklar: Tüketici, bedel iadesi, değişim, onarım veya indirim talep edebilir.
• Garanti ve İade Hakkı: Kanunen birçok mal için en az 2 yıl garanti süresi vardır.
• Cayma Hakkı: Tüketiciler, mesafeli satışlarda 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeden cayma hakkına sahiptir.
• Şikayet ve Tazminat Hakkı: Haklarının ihlali durumunda tüketici hukuki yollara başvurabilir.

Tüketici Hangi Durumlarda Dava Açabilir?

Tüketiciler, karşılaştıkları sorunlarda çoğu zaman öncelikle satıcı veya hizmet sağlayıcıyla iletişime geçerek çözüm ararlar. Ancak bazen anlaşmazlık çözülemez ve hukuki yollara başvurmak gerekebilir.

Tüketici davaları, doğrudan tüketicinin taraf olduğu ve tüketici mevzuatından doğan uyuşmazlıklarla ilgilidir. Aşağıda, tüketicilerin dava açabileceği belli başlı durumlar listelenmiştir:

• Ayıplı Mal ve Hizmetler
• Garanti ve İade Sorunları
• Cayma Hakkı İhlalleri
• Haksız Fiyat Uygulamaları
• Mesafeli Satış Sözleşmelerindeki İhlaller
• Banka ve Kredi İşlemleri
• Sigorta Hizmetleri
• Abonelik Sözleşmeleri
• Haksız Sözleşme Şartları
• Dolandırıcılık ve Yanıltıcı Reklamlar

Tüketici Mahkemelerine Nasıl Başvurulur?

Tüketici mahkemeleri, tüketici ile satıcı/sağlayıcı arasındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevli özel mahkemelerdir. Büyük şehirlerde doğrudan tüketici mahkemeleri bulunurken, diğer yerlerde bu görevi Asliye Hukuk Mahkemeleri üstlenir.

Başvururken dikkat edilmesi gerekenler:

• Uyuşmazlık Bedelinin Sınırı: 2025 yılı itibariyle, 149.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesine gitmeden önce tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur.
• Dava Şartı Arabuluculuk: 149.000 TL üzerindeki uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulmalıdır.
• Yetkili Mahkeme Tercihi: Dava, tüketicinin ikametgahındaki veya satıcının bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde açılabilir.
• Dava Süreci: Tüketici davaları genellikle 6 ay ila 2 yıl içinde sonuçlanmaktadır.

Tüketici Hakem Heyetine Başvuru Süreçleri ve Şartları

Tüketici hakem heyetleri, 149.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarını çözüme kavuşturmak için görev yapmaktadır.

• Başvuru Yöntemi: e-Devlet üzerinden veya il/ilçe hakem heyetlerine doğrudan başvuru yapılabilir.
• Başvuru Ücreti: Ücretsizdir.
• Heyet Kararları: 3.300 TL üzerindeki kararlar mahkeme kararı hükmündedir ve icra edilebilir.
• Karara İtiraz: 15 gün içinde tüketici mahkemesine başvurulabilir.

2025 Yılında Tüketici Hukukundaki Güncellemeler ve Önemli Düzenlemeler

• Tüketici Hakem Heyeti Parasal Sınırı Güncellendi: 2025 itibariyle 149.000 TL’ye yükseltilmiştir.
• İdari Para Cezaları Arttırıldı: Haksız ticari uygulamalara uygulanan para cezaları artırılmıştır.
• Abonelik Sözleşmelerinde Kolay İptal İmkanı: e-Devlet üzerinden abonelik iptali yapılabilir hale getirilmiştir.
• Mesafeli Satışlarda Yeni Kurallar: 30 gün içerisinde iade garantisi ve kargo ücretlerinde satıcı sorumluluğu gibi yenilikler getirilmiştir.
• Elektronik Ticarette Güven Damgası Sistemi: E-ticaret platformlarının güvenliği artırılmıştır.

Tüketici Olarak Haklarınızı Nasıl Koruyabilirsiniz?

• Satın alma işlemlerinde dikkatli olun.
• Fatura, garanti belgesi gibi belgeleri saklayın.
• Hakem heyetine başvurun.
• Gerekirse hukuki destek alın.
• Yasal süreleri kaçırmayın.
• Sorun yaşadığınızda önce satıcı ile iletişime geçin.

Sonuç

Tüketici olarak bilinçli hareket etmek ve haklarınızı bilmek, olası mağduriyetlerin önüne geçmenin en etkili yoludur. Tüketici hukukunun amacı, sizleri korumak ve mağduriyetinizi gidermektir. Haklarınızı sonuna kadar kullanmaktan çekinmeyin!